informacje dla zwiedzających

DOM PRZYRODNIKÓW

Dom Przyrodników leży nad Motławą, przy ulicy Mariackiej w miejscu gdzie dochodzi ona do Długiego Pobrzeża; od ulicy Chlebnickiej dojście ulicą Dzianą; lub od ulicy Świętego Ducha dojście ulicą Mydlarską. Zmotoryzowani nie posiadający kart uprawniających do wjazdu na Stare Miasto winni pozostawić swe pojazdy na parkingu strzeżonym na ulicy Podwale Staromiejskie i Grobla III; przy ulicy Rycerskiej, bądź też przy kościele Świętej Brygidy.

Ulica Mariacka to chyba najpiękniejsze miejsce w Gdańsku, miejsce, gdzie spotkasz może sławnych malarzy, wiecznie zafascynowanych urodą tego zakątka, gdzie powstało wiele filmów, gdzie wreszcie zachował się niepowtarzalny urok dawnego miasta kupców i patrycjuszy. Od strony Motławy ulicę Mariacką zamyka Brama Mariacka, Która pochodzi z końca XV wieku i jest typowym przykładem obronnej budowli gotyckiej. Bogata fasada ozdobiona jest smukłymi profilowanymi arkadami i wieżyczkami wyposażonymi w wąskie otwory - strzelnice, po obu stronach budynku bramnego. Nad przejazdem umieszczono herby; pośrodku herb Polski, po obu stronach herby Gdańska i Prus Królewskich.
Wzniesiony u schyłku XVI wieku budynek według projektu Antoniego van Oberghena zwany Domem Przyrodników, oraz przyległa doń czteropiętrowa oficyna a także Bramę Mariacką zajmuje obecnie Muzeum Archeologiczne w Gdańsku. Dom Przyrodników to bodaj najwyższa z kamieniczek Głównego Miasta, z rzadko spotykanym w architekturze gdańskiej elementem - wykuszem, charakterystycznym wysokim przedprożem ( od ul. Mariackiej ) ozdobionym płytami kamiennymi, na których wyrzeźbiono postacie niewieście będące personifikacjami takich nauk jak Astronomia, Geografia, Medycyna i Przyroda, i wieżyczką zwieńczoną renesansowym hełmem. Wieżyczka ta jest też dość nietypowym elementem w tego typu budowli jak kamienica mieszczańska. Jej znaczenie praktyczne zawierało się w funkcji jaką spełniała - klatki schodowej, gdzie po krętych, kamiennych schodach liczni tragarze dźwigali drogocenne towary do składów położonych na wyższych piętrach. Jeszcze w XIX wieku były tu również pracownie i składy szewskie należące do potężnej korporacji, która eksportowała swoje wyroby do wielu krajów europejskich.
Z pierwszego założenia budynku zachowały się do dziś znaczne partie murów zewnętrznych, a także piwnice, w tym Sala Kolumnowa nazwana tak od dźwigających sklepienie granitowych kolumn, z których jedna osadzona jest na bazie pochodzącej prawdopodobnie z wczesnośredniowiecznej budowli kamiennej. Jak głosi tradycja istniała tu niegdyś gospoda o nazwie " Zielona Piwnica ". Nazwa domu ma związek z faktem jego zakupu w połowie 1845 roku przez Gdańskie Towarzystwo Przyrodnicze / Societas Physicas Experimetalis / powstałe w Gdańsku w 1743 roku, które następnie miało tu swoją siedzibę z salami posiedzeń pracowniami naukowymi, świetnymi zbiorami botanicznymi i słynną z wielu białych kruków biblioteką, która u progu XX wieku liczyła ponad 25000 tomów, przeważnie publikacji wydanych przez inne naukowe stowarzyszenia.
Zanim to jednak nastąpiło Towarzystwo Przyrodnicze rezydowało w reprezentacyjnej Zielonej Bramie pobudowanej przez gdańszczan dla królów Polski, z czego jednak ci ostatni nigdy nie skorzystali. Założycielem towarzystwa był Daniel Gralath wybitny fizyk i botanik gdański, Jakub Teodor Klein - kolekcjoner i przyrodnik, Mateusz Wolf - lekarz i astronom oraz Paweł Świetlicki - człowiek o wszechstronnych zainteresowaniach a nade wszystko świetny znawca języków obcych. Żywe kontakty z Towarzystwem Przyrodników utrzymywało wiele znanych osobistości, hrabiów, książąt, hetmanów, marszałków a nawet królów. Między innymi książe Aleksander Józef Jabłonowski będący fundatorem dorocznych nagród naukowych oraz Król August Poniatowski, który był ofiarodawcą brązowego popiersia Heweliusza. Mało kto wie, że to właśnie z inicjatywy Towarzystwa w roku 1904 utworzona została Politechnika Gdańska, która otrzymała też później większość owego słynnego księgozbioru. W latach 1866 -1867 członkowie tego Towarzystwa sfinansowali utworzenie w szczycie wieży schodowej Domu Przyrodników specjalnej kopuły, pod którą urządzono obserwatorium astronomiczne.
Cały budynek wzniesiony jest na wbitych głęboko w ziemię solidnych dębowych palach, co zabezpiecza go przed osiadaniem w grząskim bagiennym gruncie i wystawia jak najlepsze świadectwo o dawnym budownictwie.


Powrót

Archeologia
"online"
Relacje z badań MAG
w Gdańsku

archeo

FESTYN HISTORYCZNY
"WEHIKUŁ CZASU"


archeo

MIEJSCA SEKRETNE NA GDAŃSKICH PODWÓRKACH

archeo

Wystawa czynna
od 15 VII 2009


archeo



Medal dla MAG
na MTT 2009

MTT 2009
archeo

BUDOWA
PAWILONU

PROJEKT GRODZISKO
PAWILON
archeo

Grodzisko w SopocieGrodzisko w Sopocie
archeo


 
 
  pomoc komputerowa